Cultuur-historische survival
Emmeloord verdiende een herkansing. Nadat de polderlopers een bezoek aan het centrum van de Noordoostpolder in de winter van 2025 letterlijk in de mist zagen lopen, ging deze plaats in de herkansing. Aan de hand van oude landkaarten had polderlooppionier Metz een ‘topotijdreis-route’ ontwikkeld waarbij de polderlopers “zeker tien interessante kijkpunten” tegen zouden komen. Vol verwachting volgden de excursieleden dan ook het spoor van hun zelfbenoemde poldergids.
Kijkpunt 1
“We kijken hier naar een vroeg werk van Henk Ponsteen. Het beeld is gemaakt in 1964 en is getiteld ‘De Ontmoeting’. Aan de ranke vormen is goed te zien dat deze sculptuur is geïnspireerd door het karakteristieke werk van de beroemde Italiaanse kunstenaar Alberto Giacometti,” doceerde Metz op een bruggetje in Park West. Polderpoëet Hardeman had er al bijna een foto van gemaakt toen de gids ruw werd onderbroken met de vraag ‘of hij dit nu ter plekke uit zijn duim zoog.’
Kijkpunt 2
De autoriteit van excursieleider Metz werd bij het volgende kijkpunt bijna in twijfel getrokken. “Emmeloord Marina heeft betere tijden gekend. Toch worden sommige van deze jachten nog gebruikt door lokale vissers. Ook zijn de sloepen een bron van vermaak voor de jongelui die zich er vermaken met het stoken van vreugdevuurtjes.” “Dit riekt naar improvisatie,” klonk het verongelijkt vanuit de achterhoede van het gezelschap.
Kijkpunt 3
“Net als in Dronten kent Emmeloord een ‘Boeren Hemel’. We lopen nu door een wijkje met luxe bungalows die zijn gebouwd voor de gepensioneerde eerste generatie polderpioniers. Kenmerkend is vooral de laagbouw. Alle voorzieningen op de begane grond. Logisch, want de oude polderpioniers hebben destijds met de spade de sloten, tochten en vaarten gegraven. Fysiek zwaar werk zodat traplopen op hoge leeftijd eigenlijk geen doen meer is.” Excursieleider Metz ratelde zelfverzekerd door. De toeristen knikten argwanend maar moesten nageven dat deze wijk “wel erg paradijselijk was opgezet”.
Kijkpunt 4
“Ik heb ondertussen wel honger,” merkte polderloper Gerritsen op. “Ik ging er eigenlijk vanuit dat we tijdens de route langs verschillende gezellige caféetjes of winkeltjes zouden komen waar een versnapering te halen zou zijn.” Excursieleider Metz moest de krasse knar teleurstellen. “In het centrum, aan het eind van de route, is er meer dan voldoende gelegenheid om de innerlijke mens te versterken. We moeten nu verder naar het volgende kijkpunt,” besloot hij streng.
Kijkpunt 5
Stadsgids Metz haalde opgelucht adem toen hij ter hoogte van de Berkenlaan “bijna zeker wist” dat hij alweer bij het vijfde kijkpunt was aanbeland. “We staan hier dus oog in oog met zogenaamde pionierswoningen. Dit soort geprefabriceerde huizen zijn kenmerkend voor de eerste woningen in de Noordoostpolder. Op het omringende platteland kennen jullie ook vast wel die betonnen voorraadschuren van de firma Schokker Beton.” Zolang zijn volgelingen geen A.I. zouden raadplegen was er voor de stadsgids geen vuiltje aan de lucht. Tevreden stak hij daarna de grote weg over voor het vervolg van de rondleiding.
Kijkpunt 6
“Ah, de professor Van Diggelenstraat! Deze professor was in de 19e eeuw een van de vele ingenieurs die ontwerpen hebben getekend voor de drooglegging van de Zuiderzee.” Polderloper Steenaart keek aangenaam verrast om zich heen. “Dit is het echte werk. De roodstenen bakstenen sociale woningbouw. De hoop en belofte die deze huizen uitstralen. Een nieuw Begin!” Samen met excursieleider Metz genoot hij van de ongereptheid van dit deel van Emmeloord. “Dit kan zo op de Unesco lijst van Cultureel Erfgoed!”
Kijkpunt 7
“Dit is toch wel ‘the claim to fame’ van Emmeloord, mensen. Kijk eens goed naar dit staaltje functionalistische architectuur uit 1970.” De groep poldertoeristen knikte deemoedig bij het zien van bejaardenhuis De Golfslag. “Een iconisch ontwerp van architect Abe Bonnema. Misschien kennen jullie zijn naam. Hij is ook de geestelijk vader van de Bonnema-toren, een enorm hoog zwart gebouw in Leeuwarden. Behalve dat het hoog is kan ik er eerlijk gezegd weinig over zeggen.” De polderlopers besloten eensgezind dat dit de beste plek was om een groepsfoto te maken. “Dan ziet iedereen direct dat we in Emmeloord zijn geweest!” riep polderloper Harte vastberaden. “Jullie weten nog niet half wat jullie nog te wachten staat in Emmeloord,” gniffelde de stadsgids maar hij maakte zonder morren op deze plek een foto van zijn groep.
Kijkpunt 8
“En dit beeld is getiteld ‘Gevangen in Staal’ doceerde de gids nadat de groep de dorst had gelest bij de plaatselijke grootgrutter. “Deze komt wel binnen zeg,” mompelde Steenaart, “het heeft iets weg van de Ark van Noach.” Ook Hardeman, gediplomeerd kunstenaar en derhalve bevoegd tot een deskundig oordeel, was onder de indruk van dit werk van Ping Mei Sietsma uit 2016. “Dit beeld stelt voor ‘de mensheid’ maar dan van een vis. Zeg maar.” Polderplanner Vellinga liep geïmponeerd rond dit kloeke kunstwerk alvorens zijn aandacht werd getrokken door alweer het volgende kunstwerk. “Op zijn hondjes!” heet dit beeld zeker. Een puberale opmerking die voor excursieleider Metz het teken was dat de spanningsboog van zijn volgelingen ten einde liep.
Kijkpunt 9
“Mijn eerste Geo Cache!” klonk het verheugd uit de mond van polderloper De Neef. Polderloper Gerritsen had de route van gids Metz op verschillende punten subtiel aangepast teneinde een behoorlijk aantal Geocaches te kunnen toevoegen aan zijn toch al omvangrijke verzameling. De polderlopers hielpen geestdriftig mee te zoeken naar deze “geografische paaseieren” zoals polderlooppionier Metz ze heeft gedoopt. Op de rand van stad en platteland scoorde De Neef derhalve haar eerste trofee.
Kijkpunt 10
Ofschoon Metz nog veel meer stedenbouwkundige pareltjes in petto had ontging hem niet dat er onder zijn gevolg enig gemor ontstond. Vooral polderplanner Vellinga stak niet onder stoelen en banken dat ‘hij nu wel toe was aan een drankje’. Hij was toch al in een wat recalcitrante bui omdat de traditionele culinaire bekroning van deze poldertocht in de soep liep. “Hoezo geen Chinees?” klonk het teleurgesteld. Excursieleider Metz had nagelaten aan verwachtingsmanagement te doen. “De Lange Muur is gesloten op dinsdag. Ook Hai Yan Palace in Swifterbant is vandaag dicht.”
Toch maakte restaurant ’t Voorhuys alles goed. “Een uitmuntende Dame Blanche!” concludeerde kenner Steenaart, “avontuurlijk zelfs. Met zo hier en daar een ‘bite’ in de vorm van een Maltezer.” Ook de warme chocoladesaus werd apart geserveerd. “Voortreffelijk! Ik ken weinig Chin. Ind. Spec. Restaurants die dit beter doen hoor.”
Eindoordeel
“Als ik niet beter zou weten zou ik niet door hebben gehad dat ik in een compleet van scratch af aan ontworpen dorp heb gewandeld,” concludeerde Vellinga, “het had net zo goed Purmerend, Hoogeveen of Oosterhout kunnen zijn.” En hij kan het weten. Als routecontroleur van een keur aan wandelgidsen ‘wandelen buiten de binnenstad’ is Vellinga een kenner van de Nederlandse buitenwijken. Ook Metz zelf, initiatiefnemer van deze Emmeloord Tour, was enigszins ontgoocheld. “Wat kan ik zeggen over Emmeloord? Dit dorp laat zich in drie letters karakteriseren. ‘Tja.’ En daar wil ik het bij laten. Tijd voor bier!”
Polderpret
Na een paar drankjes in restaurant ’t Voorhuys waren al snel de scherpe kritische kantjes ervan af. En het traditionele kampvuur maakte ook veel goed. Polderloper Goddijn had thuis blijkbaar genoeg sterke verhalen verteld over de poldertochten want zijn twee zoons Dennis en Pieter waren met zwaar kampeergeschut uitgerukt en maakten het nog tot in de kleine uurtjes gezellig in het Observatorium. Als klap op de vuurpijl werden de polderlopers de volgende morgen gewekt met de geur van verse koffie. Geserveerd door de Nieuwe Koffieman en geassisteerd door zijn immer opgewekte vrouw. Nee, de zomer mocht dan alweer voorbij zijn; de herfst zou schitterend zijn!
